Przejdź do treści
Zdaj Matmę.BY KODILO
Funkcje – podstawy i funkcja liniowa · LEKCJA 2 Z 7

Funkcja opisana tabelą, grafem, wykresem i wzorem

Pojęcie funkcji

◷ 18 minPoziom: podstawowy5 kroków
ZANIM ZACZNIESZ

Co będziesz umieć po tej lekcji?

W tej lekcji nauczysz się czytać funkcję zapisaną na kilka sposobów. Ten sam związek między argumentem i wartością może być pokazany tabelą, grafem, wykresem albo wzorem.

Plan tej lekcji

Najpierw odczytasz wartości funkcji z tabeli.

Potem zobaczysz funkcję jako graf ze strzałkami.

Następnie odczytasz punkty z wykresu.

Na końcu obliczysz wartości ze wzoru.

Na start

Forma zapisu może się zmieniać, ale pytanie zostaje to samo: jaki argument ma jaką wartość?

Po tej lekcji:
  • Uczeń ma umieć odczytywać informacje o funkcji z tabeli, grafu, wykresu i wzoru oraz rozumieć, że są to różne sposoby opisu tej samej zależności.
ZROZUM TEMAT

Wyjaśnienie krok po kroku

Każdy kolejny krok rozwija poprzedni. Po przykładach spróbuj rozwiązać pytania samodzielnie.

01WYJAŚNIENIE

Tabela pokazuje pary argument-wartość

W tabeli górny wiersz często zawiera argumenty xx, a dolny wartości f(x)f(x). Jedna kolumna tworzy jedną parę.

Pokazać, że w tabeli jedna kolumna łączy argument z jego wartością.
Pokazać, że w tabeli jedna kolumna łączy argument z jego wartością.

x−1012f(x)31−1−3\begin{array}{c|cccc}x&-1&0&1&2\\\hline f(x)&3&1&-1&-3\end{array}

Przykład

Z tabeli odczytaj f(1)f(1).

Rozwiązanie

W wierszu argumentów szukamy x=1x=1. Patrzymy w tej samej kolumnie na dolny wiersz. Pod argumentem 11 znajduje się wartość −1-1. Zatem f(1)=−1f(1)=-1. Wniosek: Tabela mówi, że argumentowi 11 przypisano wartość −1-1.

02WYJAŚNIENIE

Graf pokazuje strzałki przyporządkowania

Graf funkcji pokazuje, które elementy z lewej strony są przypisane do których elementów z prawej strony. Każdy argument z lewej musi mieć dokładnie jedną strzałkę wychodzącą.

Pokazać poprawny graf funkcji: każdy argument ma jedną strzałkę.
Pokazać poprawny graf funkcji: każdy argument ma jedną strzałkę.
Przykład

Czy graf 1↦21\mapsto 2, 2↦42\mapsto 4, 3↦43\mapsto 4 opisuje funkcję?

Rozwiązanie

Argument 11 ma jedną strzałkę do 22. Argument 22 ma jedną strzałkę do 44. Argument 33 ma jedną strzałkę do 44. Każdy argument ma dokładnie jedną wartość. Wniosek: Graf opisuje funkcję, mimo że dwa argumenty prowadzą do tej samej wartości 44.

03WYJAŚNIENIE

Wykres pokazuje punkty (x,f(x))(x,f(x))

Na wykresie argument odczytujesz na osi poziomej, a wartość funkcji na osi pionowej. Punkt wykresu ma współrzędne (x,f(x))(x,f(x)).

Pokazać, jak punkt \((2,5)\) zapisuje informację \(f(2)=5\).
Pokazać, jak punkt \((2,5)\) zapisuje informację \(f(2)=5\).

(x,f(x))

Przykład

Na wykresie funkcji znajduje się punkt (2,5)(2,5). Ile wynosi f(2)f(2)?

Rozwiązanie

Pierwsza współrzędna punktu to argument, więc x=2x=2. Druga współrzędna punktu to wartość funkcji, więc f(x)=5f(x)=5. Dla argumentu 22 wartość wynosi 55. Zatem f(2)=5f(2)=5. Wniosek: Punkt (2,5)(2,5) na wykresie oznacza dokładnie tę informację: argument 22 ma wartość 55.

04WYJAŚNIENIE

Wzór pozwala liczyć wartości

Jeśli funkcja jest opisana wzorem, podstawiasz argument w miejsce xx i wykonujesz rachunek. Wzór jest regułą liczenia wartości.

f(x)=2x−3f(x)=2x-3

Przykład

Dla funkcji f(x)=2x−3f(x)=2x-3 oblicz f(4)f(4).

Rozwiązanie

W miejsce xx podstawiamy 44. Otrzymujemy f(4)=2⋅4−3f(4)=2\cdot 4-3. Liczymy 2⋅4=82\cdot 4=8. Odejmujemy 33: 8−3=58-3=5. Zatem f(4)=5f(4)=5. Wniosek: Wzór przypisał argumentowi 44 wartość 55.

Wskazówka

Nie zamieniaj tylko jednego wystąpienia xx, jeśli we wzorze jest ich więcej. Każde xx oznacza ten sam podstawiany argument.

05WYJAŚNIENIE

Te same dane w różnych opisach

Tabela, graf, wykres i wzór mogą opisywać tę samą funkcję. Jeśli dla tych samych argumentów dają te same wartości, zapis jest zgodny. Tabela z kilkoma wybranymi argumentami pokazuje tylko fragment funkcji określonej na wszystkich liczbach rzeczywistych. Aby dwa opisy oznaczały tę samą funkcję, muszą mieć również tę samą dziedzinę.

Przykład

Funkcja jest dana wzorem f(x)=x+2f(x)=x+2. Uzupełnij wartości dla x=0,1,2x=0,1,2.

Rozwiązanie

Dla x=0x=0: f(0)=0+2=2f(0)=0+2=2. Dla x=1x=1: f(1)=1+2=3f(1)=1+2=3. Dla x=2x=2: f(2)=2+2=4f(2)=2+2=4. Pary funkcji to (0,2)(0,2), (1,3)(1,3), (2,4)(2,4). Wniosek: Te same pary można wpisać do tabeli, narysować jako punkty albo pokazać grafem.

Zapamiętaj

Tabela daje gotowe pary.

Graf pokazuje strzałki.

Wykres pokazuje punkty.

Wzór pozwala obliczać wartości.

SPRAWDŹ SIĘ

Teraz Twoja kolej

Wybierz odpowiedź w myślach lub na kartce, a potem rozwiń rozwiązanie.

PYTANIE 01

Z tabeli x012f(x)579\begin{array}{c|ccc}x&0&1&2\\\hline f(x)&5&7&9\end{array} wynika, że f(1)f(1) wynosi:

A

00

B

11

C

77

D

99

Sprawdź odpowiedź
Poprawna odpowiedź: C

77

W kolumnie z argumentem 11 w wierszu wartości znajduje się 77.

PYTANIE 02

Jeśli na wykresie funkcji leży punkt (−2,6)(-2,6), to:

A

f(6)=−2f(6)=-2

B

f(−2)=6f(-2)=6

C

f(2)=6f(2)=6

D

f(−6)=2f(-6)=2

Sprawdź odpowiedź
Poprawna odpowiedź: B

f(−2)=6f(-2)=6

Pierwsza współrzędna punktu jest argumentem, druga wartością funkcji.

PYTANIE 03

Dla funkcji f(x)=3x+1f(x)=3x+1 wartość f(2)f(2) jest równa:

A

55

B

66

C

77

D

99

Sprawdź odpowiedź
Poprawna odpowiedź: C

77

Podstawiamy 22: f(2)=3⋅2+1=7f(2)=3\cdot2+1=7.

PYTANIE 04

Graf nie opisuje funkcji, jeśli:

A

dwa argumenty prowadzą do tej samej wartości

B

jeden argument nie ma żadnej strzałki albo ma dwie strzałki

C

wartości są większe od argumentów

D

wszystkie argumenty są dodatnie

Sprawdź odpowiedź
Poprawna odpowiedź: B

jeden argument nie ma żadnej strzałki albo ma dwie strzałki

W funkcji każdy argument musi mieć dokładnie jedną wartość.

NA KONIEC

Co zapamiętać o opisach funkcji?

Funkcję można opisać tabelą, grafem, wykresem albo wzorem. W tabeli jedna kolumna daje jedną parę argument-wartość. W grafie każdy argument musi mieć dokładnie jedną strzałkę. Na wykresie punkt (x,y)(x,y) oznacza f(x)=yf(x)=y. We wzorze podstawiasz argument w miejsce xx i liczysz wartość.