Przejdź do treści
Zdaj Matmę.BY KODILO
Stereometria · LEKCJA 1 Z 4

Ostrosłupy i ich elementy

Ostrosłupy

◷ 15 minPoziom: podstawowy5 kroków
ZANIM ZACZNIESZ

Co zrobisz w tej lekcji?

W tej lekcji uporządkujesz budowę ostrosłupa: rozpoznasz podstawę, ściany boczne, krawędzie boczne, wierzchołek i wysokość. Potem policzysz liczbę elementów bryły i odróżnisz ostrosłup prawidłowy od zwykłego.

Na start

Ostrosłup ma jedną podstawę.

Ściany boczne są trójkątami.

Wysokość bryły nie jest tym samym co krawędź boczna.

Po tej lekcji:
  • Uczeń rozpoznaje ostrosłup, nazywa jego elementy i liczy podstawowe elementy bryły.
ZROZUM TEMAT

Wyjaśnienie krok po kroku

Każdy kolejny krok rozwija poprzedni. Po przykładach spróbuj rozwiązać pytania samodzielnie.

01WYJAŚNIENIE

Jedna podstawa i wspólny wierzchołek

Ostrosłup ma jedną podstawę, która jest wielokątem. Każdy bok podstawy należy do jednej trójkątnej ściany bocznej, a wszystkie ściany boczne spotykają się w jednym wierzchołku.

Ostrosłup czworokątny z podpisaną podstawą, ścianą boczną i krawędzią boczną.
Ostrosłup czworokątny z podpisaną podstawą, ścianą boczną i krawędzią boczną.

Podstawa może być dowolnym wielokątem.

Krawędź boczna łączy wierzchołek ostrosłupa z wierzchołkiem podstawy.

Ostrosłup nie ma drugiej podstawy jak graniastosłup.

02WYJAŚNIENIE

Nazwa i liczba elementów zależą od podstawy

Nazwę ostrosłupa daje figura w podstawie. Jeśli podstawa ma nn boków, to tyle samo jest ścian bocznych i krawędzi bocznych.

wierzchołki=n+1\text{wierzchołki}=n+1

krawędzie=2n\text{krawędzie}=2n

sˊciany=n+1\text{ściany}=n+1

Dla ostrosłupa pięciokątnego n=5n=5, więc ma 66 wierzchołków, 1010 krawędzi i 66 ścian.

03WYJAŚNIENIE

Wysokość nie jest krawędzią boczną

Wysokość ostrosłupa biegnie z wierzchołka prostopadle do płaszczyzny podstawy. Jej koniec w podstawie nazywamy spodkiem wysokości.

Ostrosłup z zaznaczoną wysokością bryły i krawędzią boczną.
Ostrosłup z zaznaczoną wysokością bryły i krawędzią boczną.

SO⊥płaszczyzna podstawySO\perp \text{płaszczyzna podstawy}

Krawędź boczna kończy się w wierzchołku podstawy.

Wysokość kończy się w spodku wysokości, często wewnątrz podstawy.

Wskazówka

Oba odcinki mogą wychodzić z tego samego punktu SS, ale pełnią inne role.

04WYJAŚNIENIE

Ostrosłup prawidłowy

W ostrosłupie prawidłowym podstawa jest wielokątem foremnym, a spodek wysokości leży w środku podstawy. Dzięki temu bryła ma symetrię.

Ostrosłup prawidłowy czworokątny z wysokością trafiającą w środek podstawy.
Ostrosłup prawidłowy czworokątny z wysokością trafiającą w środek podstawy.
Zapamiętaj

Podstawa ostrosłupa prawidłowego czworokątnego jest kwadratem.

Wysokość trafia w środek podstawy.

05WYJAŚNIENIE

Trzy odcinki, trzy role

W zadaniach często pojawiają się trzy podobne odcinki: wysokość bryły, wysokość ściany bocznej i krawędź boczna. Najpierw nazwij je na rysunku, dopiero potem licz.

Porównanie wysokości bryły, wysokości ściany bocznej i krawędzi bocznej.
Porównanie wysokości bryły, wysokości ściany bocznej i krawędzi bocznej.

SOSO to wysokość bryły.

SMSM to wysokość ściany bocznej.

SASA to krawędź boczna.

SPRAWDŹ SIĘ

Teraz Twoja kolej

Wybierz odpowiedź w myślach lub na kartce, a potem rozwiń rozwiązanie.

PYTANIE 01

Ostrosłup ma podstawę w kształcie sześciokąta. Ile ma krawędzi?

A

77

B

1212

C

1313

D

1818

Sprawdź odpowiedź
Poprawna odpowiedź: B

1212

Dla sześciokąta n=6n=6. Liczba krawędzi ostrosłupa to 2n=122n=12.

PYTANIE 02

Które zdanie opisuje wysokość ostrosłupa?

A

Łączy dwa wierzchołki podstawy.

B

Jest dowolną krawędzią boczną.

C

Jest odcinkiem prostopadłym od wierzchołka do płaszczyzny podstawy.

D

Jest wysokością dowolnej ściany bocznej.

Sprawdź odpowiedź
Poprawna odpowiedź: C

Jest odcinkiem prostopadłym od wierzchołka do płaszczyzny podstawy.

Wysokość bryły prowadzi z wierzchołka ostrosłupa prostopadle do płaszczyzny podstawy.

NA KONIEC

Najważniejsze rzeczy

Ostrosłup ma jedną podstawę i trójkątne ściany boczne spotykające się w jednym wierzchołku. Jeśli podstawa ma nn boków, bryła ma n+1n+1 wierzchołków, 2n2n krawędzi i n+1n+1 ścian. W ostrosłupie prawidłowym wysokość trafia w środek foremnej podstawy.