Przejdź do treści
Zdaj Matmę.BY KODILO
Planimetria · LEKCJA 5 Z 5

Okręgi wpisane i opisane na trójkącie

Styczność i wierzchołki

◷ 18 minPoziom: podstawowy6 kroków
ZANIM ZACZNIESZ

Co będziesz umieć po tej lekcji?

Nauczysz się szybko rozpoznawać dwa układy: okrąg wpisany w trójkąt i okrąg opisany na trójkącie. Potem użyjesz własności trójkąta prostokątnego i wzoru z promieniem okręgu wpisanego.

Na start

Wpisany dotyka boków trójkąta.

Opisany przechodzi przez wierzchołki.

P=rsP=rs

Po tej lekcji:
  • odróżnisz okrąg wpisany od opisanego
  • rozpoznasz okrąg opisany na trójkącie prostokątnym
  • użyjesz wzoru na pole trójkąta z promieniem okręgu wpisanego
ZROZUM TEMAT

Wyjaśnienie krok po kroku

Każdy kolejny krok rozwija poprzedni. Po przykładach spróbuj rozwiązać pytania samodzielnie.

01WYJAŚNIENIE

Okrąg wpisany dotyka wszystkich boków trójkąta

Okrąg wpisany leży wewnątrz trójkąta i jest styczny do każdego boku. Promień do punktu styczności jest prostopadły do boku.

Okrąg wpisany w trójkąt, styczny do boków.
Okrąg wpisany w trójkąt, styczny do boków.
02WYJAŚNIENIE

Okrąg opisany przechodzi przez wszystkie wierzchołki trójkąta

Okrąg opisany leży tak, że każdy wierzchołek trójkąta znajduje się na okręgu.

Okrąg opisany na trójkącie przechodzący przez wszystkie wierzchołki.
Okrąg opisany na trójkącie przechodzący przez wszystkie wierzchołki.
03WYJAŚNIENIE

Wpisany czy opisany: szybkie rozróżnienie

Wpisany dotyka boków. Opisany przechodzi przez wierzchołki. Te dwa zdania najczęściej wystarczają do rozpoznania rysunku.

Porównanie okręgu wpisanego i opisanego na trójkącie.
Porównanie okręgu wpisanego i opisanego na trójkącie.
04WYJAŚNIENIE

Okrąg opisany na trójkącie prostokątnym

W trójkącie prostokątnym środek okręgu opisanego leży w połowie przeciwprostokątnej. Promień tego okręgu jest połową przeciwprostokątnej.

Okrąg opisany na trójkącie prostokątnym ze środkiem na przeciwprostokątnej.
Okrąg opisany na trójkącie prostokątnym ze środkiem na przeciwprostokątnej.

R=c2R=\frac{c}{2}

05WYJAŚNIENIE

Pole trójkąta z promieniem okręgu wpisanego

Jeśli znasz promień okręgu wpisanego i połowę obwodu trójkąta, możesz obliczyć pole ze wzoru P=rsP=rs.

Promień okręgu wpisanego opuszczony prostopadle do boku trójkąta.
Promień okręgu wpisanego opuszczony prostopadle do boku trójkąta.

Wzór P=rsP=rs bierze się z podziału trójkąta na trzy mniejsze trójkąty o wspólnym wierzchołku w środku okręgu wpisanego. Ich wysokości są promieniami rr, więc P=12ar+12br+12cr=ra+b+c2=rsP=\frac12 ar+\frac12 br+\frac12 cr=r\frac{a+b+c}{2}=rs.

s=a+b+c2s=\frac{a+b+c}{2}

P=rsP=rs

Dla r=3r=3 i s=10s=10 pole wynosi 3030.

06WYJAŚNIENIE

Trójkąt równoboczny ma jeden wspólny środek

W trójkącie równobocznym środek okręgu wpisanego i środek okręgu opisanego wypadają w tym samym punkcie.

Trójkąt równoboczny z okręgiem wpisanym i opisanym o wspólnym środku.
Trójkąt równoboczny z okręgiem wpisanym i opisanym o wspólnym środku.

R=2rR=2r

SPRAWDŹ SIĘ

Teraz Twoja kolej

Wybierz odpowiedź w myślach lub na kartce, a potem rozwiń rozwiązanie.

PYTANIE 01

Wpisany czy opisany?

Okrąg dotyka wszystkich boków trójkąta. Jest to okrąg:

A

wpisany w trójkąt

B

opisany na trójkącie

C

średnicowy

D

zewnętrzny

Sprawdź odpowiedź
Poprawna odpowiedź: A

wpisany w trójkąt

Okrąg wpisany dotyka boków trójkąta. Okrąg opisany przechodzi przez wierzchołki.

PYTANIE 02

Trójkąt prostokątny

Przeciwprostokątna trójkąta prostokątnego ma długość 1414. Ile wynosi promień okręgu opisanego?

A

3,53{,}5

B

77

C

1414

D

2828

Sprawdź odpowiedź
Poprawna odpowiedź: B

77

W trójkącie prostokątnym R=c2R=\frac{c}{2}, więc R=142=7R=\frac{14}{2}=7.

PYTANIE 03

Pole ze wzoru P=rsP=rs

Promień okręgu wpisanego w trójkąt wynosi r=1r=1, a połowa obwodu trójkąta s=9s=9. Ile wynosi pole trójkąta?

A

1010

B

1818

C

99

D

3636

Sprawdź odpowiedź
Poprawna odpowiedź: C

99

Korzystamy z P=rsP=rs: mnożymy promień okręgu wpisanego przez połowę obwodu trójkąta. Otrzymujemy P=1⋅9=9P=1\cdot9=9.

NA KONIEC

Najważniejsze metody z okręgów w trójkącie

Okrąg wpisany poznajesz po styczności z bokami, a opisany po przejściu przez wierzchołki. W trójkącie prostokątnym promień okręgu opisanego jest połową przeciwprostokątnej. Przy okręgu wpisanym często działa wzór na pole z promieniem i połową obwodu.

Zapamiętaj

R=c2R=\frac{c}{2}

s=a+b+c2s=\frac{a+b+c}{2}

P=rsP=rs