Przejdź do treści
Zdaj Matmę.BY KODILO
Ciągi · LEKCJA 4 Z 4

Zadania z ciągiem geometrycznym

Dobór metody i zadania praktyczne

◷ 18 minPoziom: podstawowy6 kroków
ZANIM ZACZNIESZ

O czym jest ta lekcja?

Połączysz rozpoznawanie ciągu geometrycznego, wzór na wyraz i sumę w typowych zadaniach maturalnych.Najpierw ustalisz, czego szuka zadanie, potem wybierzesz właściwy rachunek i sprawdzisz sens odpowiedzi w treści.

Po tej lekcji:
  • dobierasz metodę do typu pytania
  • znajdujesz brakujący środkowy wyraz
  • rozwiązujesz zadania z podwajaniem i spadkiem procentowym
  • odróżniasz pytanie o pojedynczy wyraz od pytania o sumę
ZROZUM TEMAT

Wyjaśnienie krok po kroku

Każdy kolejny krok rozwija poprzedni. Po przykładach spróbuj rozwiązać pytania samodzielnie.

01WYJAŚNIENIE

Najpierw rozpoznaj typ pytania

Schemat wyboru metody: iloraz, wyraz lub suma w ciągu geometrycznym.
Schemat wyboru metody: iloraz, wyraz lub suma w ciągu geometrycznym.

Jeśli pytanie dotyczy stałego mnożnika, liczysz ilorazy kolejnych wyrazów.

Jeśli pytanie dotyczy wyrazuana_nużywasz wzoruan=a1qn−1a_{n}=a_{1}q^{n-1}

Jeśli pytanie dotyczy łącznej liczby, zwykle liczysz sumęSnS_n

02WYJAŚNIENIE

Brakujący wyraz w środku

Dla trzech kolejnych wyrazów ciągu geometrycznego środkowy wyraz pasuje do tego samego mnożnika z lewej i z prawej.a,b,c⇒b2=aca,b,c\quad \Rightarrow \quad b^2=ac

Liczby4,x,364,x,36są kolejnymi dodatnimi wyrazami.

x2=4⋅36=144x^2=4\cdot 36=144

x=12x=12

Wskazówka

Warunek dodatnich wyrazów pozwala wybrać dodatnie rozwiązanie równania.

03WYJAŚNIENIE

Podwajanie dzień po dniu

Pierwszego dnia akcję zobaczyło 5050 nowych osób. Każdego następnego dnia liczba nowych odbiorców jest dwa razy większa niż poprzedniego. Liczymy odbiorców tylko z piątego dnia: od dnia pierwszego wykonujemy cztery podwojenia.

Pięć dni z liczbami 50, 100, 200, 400, 800 i mnożeniem przez 2.
Pięć dni z liczbami 50, 100, 200, 400, 800 i mnożeniem przez 2.

Pierwszego dnia akcję zobaczyło5050osób.

a5=50⋅25−1=800a_5=50\cdot 2^{5-1}=800

Piątego dnia akcję zobaczyło800800nowych osób.

04WYJAŚNIENIE

Spadek o stały procent

Jeśli wartość spada co rok o ten sam procent, mnożymy przez część wartości, która zostaje po spadku.

Po spadku o20%20\%zostaje80%80\%czyli mnożnik0,80{,}8

Telefon kosztuje30003000zł i co roku traci20%20\%wartości. Oblicz jego wartość po dwóch latach:3000⋅0,82=19203000\cdot 0{,}8^2=1920

Wskazówka

Drugiego spadku procentowego nie liczysz od ceny początkowej, tylko od wartości po pierwszym spadku.

05WYJAŚNIENIE

Pojedynczy wyraz czy suma?

Pytanie o jeden tydzień oznacza wyraz ciągu, a pytanie o łączną sprzedaż oznacza sumę.

W pierwszym tygodniu sprzedano1010produktów, a potem co tydzień dwa razy więcej. Oblicz sprzedaż w czwartym tygodniu i łączną sprzedaż z czterech tygodni.

W czwartym tygodniu:a4=10⋅23=80a_4=10\cdot 2^3=80

Łącznie w czterech tygodniach:S4=10+20+40+80=150S_4=10+20+40+80=150

Zapamiętaj

Słowo „łącznie” prawie zawsze każe dodawać wyrazy.

06WYJAŚNIENIE

Jak czytać treść zadania?

Stały przyrost i stały mnożnik prowadzą do różnych ciągów.

Opis „o1010więcej” oznacza dodawanie.

Opis „dwa razy więcej” oznacza mnożenie przez22

Opis „o20%20\%więcej” oznacza mnożenie przez1,21{,}2

Opis „o połowę mniej” oznacza mnożenie przez12\frac{1}{2}

SPRAWDŹ SIĘ

Teraz Twoja kolej

Wybierz odpowiedź w myślach lub na kartce, a potem rozwiń rozwiązanie.

PYTANIE 01

Środkowy wyraz

Liczby3,x,483,x,48są kolejnymi dodatnimi wyrazami ciągu geometrycznego. Wtedyxxwynosi:

A

1212

B

99

C

1616

D

2424

Sprawdź odpowiedź
Poprawna odpowiedź: A

1212

Kwadrat środkowego wyrazu jest iloczynem skrajnych, a dodatnie rozwiązanie to 12.

PYTANIE 02

Zadanie tekstowe

W pierwszym dniu wykonano55zadań, a każdego następnego dnia dwa razy więcej niż poprzedniego. Ile zadań wykonano trzeciego dnia?

A

2020

B

1010

C

1515

D

3030

Sprawdź odpowiedź
Poprawna odpowiedź: A

2020

Kolejne dni dają 5, 10, 20, więc trzeciego dnia wykonano 20 zadań.

PYTANIE 03

Łączna sprzedaż

W pierwszych trzech tygodniach sprzedaż wynosiła kolejno8,16,328,16,32Łączna sprzedaż z tych tygodni to:

A

5656

B

3232

C

4848

D

6464

Sprawdź odpowiedź
Poprawna odpowiedź: A

5656

Łączna sprzedaż to suma trzech podanych wartości.

PYTANIE 04

Opis ciągu geometrycznego

Który opis najlepiej pasuje do ciągu geometrycznego?

A

Każdego dnia liczba jest mnożona przez12\frac{1}{2}

B

Każdego dnia liczba rośnie o44

C

Każdego dnia liczba maleje o33

D

Każdego dnia do liczby dodajemy1010

Sprawdź odpowiedź
Poprawna odpowiedź: A

Każdego dnia liczba jest mnożona przez12\frac{1}{2}

Stałe mnożenie przez jedną drugą tworzy ciąg geometryczny malejący.

NA KONIEC

Najważniejsze wnioski

W zadaniach najpierw ustal, czy chodzi o iloraz, pojedynczy wyraz czy sumę. Do wyrazu używajan=a1qn−1a_{n}=a_{1}q^{n-1}a do łącznej liczby dodawaj początkowe wyrazy albo korzystaj ze wzoru naSnS_nW treści odróżniaj stały przyrost od stałego mnożnika.